Praten over soorten olijfolie is praten over heel verschillende kwaliteiten die in het schap dezelfde naam delen. Een extra vierge van vroege oogst en een «olijfolie» zonder meer komen van dezelfde vrucht, maar lijken in niets op elkaar: de ene is sap van pas gemalen olijven, met al hun aroma’s; de andere is grotendeels geraffineerde olie. In deze gids zetten we de wettelijke categorieën op een rij, leggen we uit hoe u ze op het etiket herkent en waarvoor u elk ervan in de keuken gebruikt.
Inhoud
In het kort
- De Europese wet onderscheidt vier olijfoliën die geschikt zijn voor consumptie: extra vierge, vierge, olijfolie en olie van olijfpulp.
- Alleen vierge oliën worden uitsluitend met mechanische procedés gewonnen, zonder raffinage.
- Extra vierge is de enige die onberispelijk moet zijn bij de proeverij: fruitig en zonder enig gebrek.
De wettelijke categorieën
Gedelegeerde Verordening (EU) 2022/2104 legt de categorieën olijfolie vast op basis van twee tests: de chemische analyse in het laboratorium (zuurgraad, peroxiden, absorptiewaarden en andere parameters) en de proeverij door een officieel panel, dat beoordeelt of de olie fruitig is en gebreken vertoont. Het resultaat bepaalt welke naam op de fles mag staan.
Extra vierge olijfolie
Olijvensap, uitsluitend met mechanische middelen gewonnen. Zuurgraad tot 0,8 %, aanwezige fruitigheid en geen enkel gebrek bij de proeverij.
Vierge olijfolie
Ook niet geraffineerd, maar met een licht gebrek bij de proeverij of een zuurgraad tot 2 %.
Olijfolie
Mengsel van geraffineerde olijfolie met een deel vierge of extra vierge olijfolie. Zuurgraad tot 1 %.
Olie van olijfpulp
Olie gewonnen uit de olijfpulp (de pasta die na de eerste extractie overblijft), geraffineerd en gemengd met vierge olie.
En lampolie?
Dat is vierge olie met duidelijke gebreken of een zuurgraad boven 2 %. Ze mag niet voor directe consumptie worden verkocht: ze moet eerst worden geraffineerd, en die geraffineerde olie is de basis van «olijfolie» zonder meer.
Extra vierge: de hoogste categorie
Extra vierge olijfolie is de enige die bij de proeverij moet bewijzen dat ze geen enkel gebrek heeft. Daarom behoudt ze de aroma’s van de verse olijf intact: vers gemaaid gras, tomatenblad, groene appel, artisjok of amandel, afhankelijk van het ras en het oogstmoment. In de mond verschijnen bitterheid en pikantheid, twee positieve kenmerken die een levendige olie verraden.
Een extra vierge kiest u niet op «graden»: u kiest haar op geur en smaak, op haar oogst en op de olijf waaruit ze voortkomt.
Binnen extra vierge is de afstand enorm tussen een olie van vroege oogst, gemalen enkele uren nadat de olijven groen zijn geplukt, en een van late oogst. We vertellen er alles over in de gids over de nieuwe oogst.
Vierge
Vierge olijfolie wordt op dezelfde manier gewonnen als extra vierge, zonder hitte of oplosmiddelen, maar het proefpanel stelt een licht gebrek vast of het laboratorium meet een iets hogere zuurgraad. Ze komt meestal van rijpere olijven of van partijen die de hoogste categorie niet halen. In Spaanse winkels is ze zeldzaam, omdat de consument rechtstreeks naar extra vierge zoekt.
Olijfolie (zonder meer) en olie van olijfpulp
Een verpakking waarop alleen «olijfolie» staat, bevat vooral geraffineerde olie: een industrieel proces dat gebreken verwijdert, maar ook aroma, kleur en een groot deel van de natuurlijke stoffen van de vrucht. Om haar wat smaak te geven, wordt er een percentage vierge of extra vierge aan toegevoegd. Het resultaat is een neutrale, eenvormige olie.
Olie van olijfpulp wordt met oplosmiddelen uit de pulp gewonnen en daarna geraffineerd en gemengd met vierge olie. Het is een andere olie, met een eigen toepassing in de professionele frituur, en ze mag nooit als «olijfolie» worden verkocht.
Snelle vergelijking
| Soort | Hoe ze wordt gewonnen | Maximale zuurgraad | Proeverij |
|---|---|---|---|
| Extra vierge | Uitsluitend mechanische middelen | 0,8 % | Fruitig en geen enkel gebrek |
| Vierge | Uitsluitend mechanische middelen | 2 % | Fruitig en lichte gebreken |
| Olijfolie | Geraffineerd + vierge | 1 % | Geen fruitigheid vereist |
| Olijfpulp | Geraffineerde pulpolie + vierge | 1 % | Geen fruitigheid vereist |
Verder dan de categorie: oogst, ras en herkomst
Heeft u eenmaal voor extra vierge gekozen, dan hangt het karakter van de olie af van drie beslissingen van de producent:
Vroege oogst
- Groen geplukte olijven, aan het begin van het seizoen.
- Intense fruitigheid, duidelijke bitterheid en pikantheid.
- Levert minder olie per kilo olijven op.
Late oogst
- Rijpere olijven, aan het eind van het seizoen geplukt.
- Zachtere olie, met rijpe tonen.
- Hogere opbrengst, minder aromatische intensiteit.
Het ras bepaalt het profiel: Picual is intens en groen; Arbequina zoet en amandelachtig; Hojiblanca evenwichtig. Wilt u ze allemaal leren kennen, lees dan onze gids over olijfolierassen. De herkomst, soms beschermd door een oorsprongsbenaming, garandeert het gebied en de productiemethode.
Welke soort olie u wanneer gebruikt
- RauwSalades, toast, koude soepen of gegrilde vis: hier schittert een extra vierge van vroege oogst, hoe aromatischer hoe beter.
- In de dagelijkse keukenStoofgerechten, sofrito en ovengerechten zijn gebaat bij een extra vierge met een evenwichtig profiel; een coupage of een Hojiblanca is een veilige keuze.
- Bij het friturenExtra vierge olijfolie is zeer stabiel bij hitte en kan gefilterd worden hergebruikt. Om in grote hoeveelheden te frituren, is een jerrycan extra vierge de smakelijkste keuze.
Zo herkent u elke soort op het etiket
De verkoopbenaming is verplicht en staat altijd op het voorste etiket: «extra vierge olijfolie», «vierge olijfolie», «olijfolie – bevat uitsluitend geraffineerde olijfolie en olijfolie van de categorie vierge» of «olie van olijfpulp». Wantrouw kreten als «mild» of «intens» zonder categorie en let op het oogstjaar en de houdbaarheidsdatum: een extra vierge van de laatste oogst is altijd aromatischer.
Onze selectie extra vierge
Elogio Premium oogst 2026/2027, fles van 500 ml met etuiVroege oogst uit de bergen, intens en groen.22,90 €
Castillo de Canena Primer Día Picual, doos met 6 × 500 mlDe eerste oogstdag van een groot landgoed in Jaén.142,90 €
Casa del Agua de Oro Bailén Picual, doos met 6 × 2 LPicual voor de dagelijkse keuken, in een formaat van 2 L.104,90 €
Vergelijk extra vierge oliën op ras, herkomst en literprijs. Meer dan 200 oliën van Spaanse oliemolens, met oogst en formaat in één oogopslag.
Veelgestelde vragen over soorten olijfolie
Wat is de beste soort olijfolie?
Extra vierge olijfolie is de hoogste categorie: de enige niet-geraffineerde olie zonder enig gebrek bij de proeverij, die alle aroma’s van de vrucht behoudt.
Wat is het verschil tussen vierge en extra vierge olijfolie?
Beide worden uitsluitend met mechanische middelen gewonnen. Extra vierge heeft een zuurgraad tot 0,8 % en geen enkel gebrek bij de proeverij; vierge mag een zuurgraad tot 2 % en een licht gebrek hebben.
Is «olijfolie» zonder meer slecht?
Ze is niet slecht, maar het is een ander product: ze bestaat vooral uit geraffineerde olie, zonder het aroma en het karakter van extra vierge.
Kun je frituren met extra vierge olijfolie?
Ja. Ze is zeer stabiel bij de temperaturen van thuis frituren en geeft smaak. Filtert u haar na gebruik, dan kunt u haar nog een keer hergebruiken.
Wat voor olie is olie van olijfpulp?
Het is olie die uit de pulp van de olijf wordt gewonnen, geraffineerd en gemengd met vierge olie. Ze heeft een eigen categorie en mag geen olijfolie heten.
